Friday, 13 February 2015

Վահան Տերյան

Տերյանն իրոք, որ շատ է օգտագործել սիմվոլներն իր ստեղծագործությունների մեջ: Մութ, սև գիշեր, մշուշ, հանգչող լույս, աստղ, անվերջ ցավացող հոգի, անձրև ու աշուն, սրանք Վահան Տերյանի ամենասիրելի, նրա կողմից ամենաշատ օգտագործվող սիմվոլներ են: Նա ստեղծել է քնքուշ, նուրբ, ինչու ոչ, նաև լուսնի շողերի պես սառը աղջկա կերպար:
Նրա բանաստեղծությունները ուղեկցվում են անվերջանալի կարոտի, հրաժեշտի տեսարաններով: Հերոսն անվերջ փնտրում է, երազում իր սիրո մասին, բայց երբեք այդ սերը նրան երջանկություն չի բերում, չի կարողանում հասնել իր երազանքներին, գուցե նույնիսկ միտումնավոր…
Սառնություն, տխրություն, թախիծ, անտարբեր հայացքներ, մշուշի պես ցրվող երազանքներ, հիշողություններ…Գուցե շատերը չհամաձայնվեն, բայց այս ամենից մենք շատ ենք ստեղծում մեր կյանքում, արհեստական, դրանով փորձում ենք ստեղծել ինչ-որ ցանկալի, հեքիաթային զգացողություններ:
Գիշեր, իսկ ինչու՞ գիշեր, ինչու՞ մթություն համարյա բոլոր տեսարաններում: Հեքիաթ, հուշեր, սառնության հասնող խաղաղություն, երազելու համար լավագույն ժամանակը, որ հեշտությամբ կարող ես իրականությանը խառնել:

Տերյանը բանաստեղծ է, ով կարողանում է ստեղծել, փոխանցել պատկերներ երազայինն ու իրականությունը նույնացնելով, համեմատելով: Ինձ խանգարեցին անընդհատ կրկնվող իրադարձությունները, միօրինակ զգացումներն ու տխրության մթնոլորտը, այդ պատճառով ես չկարողացա մտնել Տերյանի զգայական աշխարհ:

Վահան Տերյանի Կենսագրություն







Sunday, 8 February 2015

Նոր ընկեր

Ահա եկավ հունվարն ու ամբողջ դպրոցն իրար խառնվեց: Դիջիթե՜ք, դիջիթե՜ք: «Իսկ ի՞նչ է այդ Դիջիթեքը».- մտածեցի ես ու իմ նման անտեղյակ մարդիկ: Հը՜մ, այդ ժամանակ բարդ էր ասելը, թե ինչ է Դիջիթեքն իրակնում: Անձամբ ինձ շատ անգամներ բացատրեցին, նկարագրեցին, բայց միևնույնն է օդում պատկերացնելը դժվար էր: Անորոշությունը տևեց այնքան, մինչև որ չզանգահարեց տիկին Սուսանը և հայտնեց անսպասելի նորությունը՝ ես անձամբ պետք է մանակցեի Դիջիթեքին՝ որպես պատասխանատու:

Tuesday, 3 February 2015

Ընթերցելով Պ. Բեդիրյանի << Բառերի խորհրդավոր աշխարհում>>-ը

Ընթերցելով Պ. Բեդիրյանի << Բառերի խորհրդավոր աշխարհում>>-ը
               Երկրագունդը շրջապատված է …Կաթնեղենով
Պարզվում է, որ երկրագունդը շրջապատված է… կաթնեղենով: Ինչպե՞ս: Եթե նայենք գալակիկա բառի <<ներսը>>, կգտնենք հին հունարեն ղալա(=գալա) բառը, որը նշանակում է <<կաթ>>: Նրա սեռականը կլինի ղալակտոս(=գալակտոս), որը հիմք է դարձել վերոհիշյալ գալակտիկա բառի համար:
<<Կաթ>> և <<գալակտիկա>> բառերի միակ կապը կառող ենք տեսնել Արիստոտելի երկերում, որտեղ հին հունարեն ղալա(=գալա) բառը <<կաթ>> նշանակությամբ օգտագործվում է նաև <<Ծիր կաթին>> իմաստով:
<<Ծիր Կաթին>>-ը գրաբար կազմություն է, բառացի նշանակում է <<կաթի ծիր՝ գիծ՝ երիզ = կաթնագույն գիծ՝ երիզ>>:  Այսպիսի անուն համաստեղությանը երևի տրվել է, այն պատճառով, որ այն մարդկանց կաթնագույն է թվացել:

Monday, 2 February 2015

Մի փոքրիկ հատված իմ կարծիքից

                     Գեղեցիկը և տգեղը մարդկային էության մեջ
Կարծում եմ, որ <<գեղեցիկը>> և <<տգեղը>> հարաբերական հասկացություններ են: Յուրաքանչյուր ոք ունի իր սեփական տեսակետը այդ երևույթների վերաբերյալ. ոմանց համար այս հասկացությունները կիրառական են միայն արտաքին տեսքի համար, իսկ մնացածի համար առաջնայինը մարդու ներքինն է: Ես էլ ասելով գեղեցիկ կամ տգեղ առաջինը մտածում եմ մարդու ներքինի մասին ,այնուհետև արտաքինի: Ճիշտ է նրանք երկուսն էլ միմյանց հետ փոխկապակցված են, բայց առաջնայինն ինձ համար ներքինն է: Կարծում եմ, որ մարդը լինելով ներքուստ <<տգեղ>>, չի կարող ունենալ գեղեցիկ արտաքին: Մենք մարդկանց դատում ենք իրենց կատարած գործերով, հետևաբար ամեն անգամ տեսնելով մարդու՝ ով ներքուստ<<տգեղ>> է, մենք այլևս չենք կարողանա գնահատել նրա արտաքին գեղեցկությունը: Մարդ իր արարքներով կարող է իր և դիմացինի համար լինել և՛ գեղեցիկ, և՛ տգեղ: Ամենինչ մարդու ձեռքերում է:
                                Բարին և չարը բնության մեջ
Իսկ ի՞նչ է նշանակում <<չար>> և <<բարի>>: Այս հարցը նույնպես շատ հարաբերական է, քանի որ մենք իրերի, երևույթների մասին հաճախ խոսում ենք մեր շահերց ելնելով՝ թե ինչքանով է այն մեզ համար հաճելի կամ տհաճ, ինչքանով է այն տվյալ պահին մեզ օգուտ կամ վնաս:

Ինձ համար բարի կարող է համարվել այն ամենը, ինչը ստիպում է ինձ երջանիկ լինել, ապրել սիրով ու մաքրությամբ լցված: Իսկ չարը ամեն կերպ ինձ խանգարողն է այդ ամենը զգալու, ընդունելու և դրանցով ապրելու:

Նախագիծ 1

Վերածնունդի հասկացությունը փիլիսոփայության մեջ, վաղ  վերածնունդի ընկալումներ
Նախաբան
Նախագծի թեման Վերածնունդն է: Նախածի նպատակն է ուսումնասիրել Վաղ Վերածննդի ժամանակաշրջանը Հայաստանում՝ Գրիգոր Նարեկացու և Ֆրիկի աշխատությունների միջոցով, ուսումնասիրել իտալական և Կարոլինգյան վերածնունդը:
Աշխատանքը պատրաստելուց հանդիպեցի անհրաժեշտ աղբյուրների, տեղեկությունների պակասի:
                                                   Գլուխ I
                                                Հայաստան
Գրիգոր Նարեկացի և մարդկային գեղեցկություն
Գրիգոր Նարեկացին ծնվել է մոտ 951թ.-ին, Վասպուրական նահանգի Ռշտունի գավառում, մահացել է 1003թ.-ին և թաղվել Նարեկա վանքում:
Նա եղել է միջնադարյան հոգևորական, քրիստոնյա աստվածաբան, բանաստեղծ, երաժիշտ և փիլիսոփա: Գրիգոր Նարեկացին համարվում է հայ գրականության վերածնության հիմնադիրը, հայ վերածնության փիլիսոփայական մտքի ստեղծողներից մեկը:
Գրիգոր Նարեկացու մեզ հասած ստեղծագործություններից մեծ արժեք են ներկայացնում <<Մատյան ողբերգության>>-ը, <<Տաղեր>>-ը, <<Մեկնություն երգոց երգոյ Սողոմոնի>>, ներբողներ, գանձեր և այլն:
Նարեկացու առաջին խոշոր աշխատանքը «Երգ երգոցի»մեկնությունն է՝ գրված 977թ, Վասպուրականի Անձևացյաց գավառի Գուրգեն-Խաչիկ իշխանի պատվերով։ Նարեկացին այստեղ զարգացնում է այն միտքը, թե մարմնավորի, առարկայականի, տեսանելիի միջոցով Սողոմոնն արտահայտել է Աստվածայինը, որովհետև աշխարհն էլ Աստծո արարչագործության արդյունք է, և Աստվածայինը դրսևորվել է առարկայական աշխարհի մեջ. «Ի ձեռս մարմնաւորաց տեսցուք զհոգեւորս»։

Sunday, 1 February 2015

Մարո (վերլուծություն)

                             Մարո (վերլուծություն)
Հ.Թումանյանն այս պոեմում ներկայացնում է իր ժամանակները, ընտանիքի անդամների միջև, ընտանիքի և համայնքի միջև հարաբերությունները:
Մարոն փոքրիկ աղջիկ էր, ով պատկերացում չուներ ամուսնության և ամուսնական կյանքի մասին: Կարոն նրա համար ուղղակի բարի մարդ էր, ով իրեն կոնֆետներ, չամիչ ու խնձոր էր բերում: Նա հայտնվելով անծանոթ աշխարհում՝ փորձեց փախչել և օգնություն գտնել իր ծնողների մոտ, սակայն այս դեպքում համայնքի կարծիքն ավելի կարևոր եղավ: Նրա հայրը վախենալով համայնքի <<դատից>>՝ չօգնեց իր աղջկան՝ չընդունեց իր տանը: Մարոյի վախը վերագրվեց կախարդությանը: Փոխանակ նրան օգնեին ազատվել այդ <<կախարդությունից>>, էլ ավելի վատ հոգեկան իրավիճակում դրեցին: Մարոն էլ չկարողանալով ելք գտնել իրեն անծանոթ ու սարսափելի իրավիճակից, որոշում է նետվել  ձոր:
Այս հետաքրքիր ստեղծագործության մեջ Թումանյանը նշում է ժամանակի մի քանի ավանդույթներ՝

Այս ժամանակներում, երբ գալիս էին աղջկա հայրական տուն՝նրա <<ձեռքը խնդրելու>>, հյուրերի առջև հացով լի տաշտ էին դնում: Սովորական էր համարվում վաղ տարիքում ամուսնանալը: Երբ աղջիկն ամուսնանում էր և գնում հայրական տնից,  այն այլևս  իր տունը չէր և նա խնդիրների դեպքում չէր կարող վերադառնալ իր հայրական օջախ և օգնություն ստանար ծնողներից, քանի որ համայնքը կդատապարտեր նրա ծնողներին, իսկ ավելի կոնկրետ հորը՝ իր աղջկան՝ իր սեփական տանն ընդունելու համար: Բացի այդ՝ նրան ոչ մի կերպ թույլ չէին տալիս որևիցե կապ ունենալ իր ընտանիքի և համայնքի անդամների հետ, նույնիսկ մահվան դեպքում չէին թաղում ո՛չ իրենց բնակավայրում, ո՛չ էլ առավել ևս ընտանեկան գերեզմանոցում, այլ  Մարոյի պես՝իրենց բնակավայրից բավական հեռու, առանց հուշատախտակի և եկեղեցական արարողակարգի:

Նախագիծ 2

                         Վինձորների դինաստիա

                                                   Ներածություն
Նախագիծն այժմ Անգլիայում իշխող թագավորական ընտանիքի՝ Վինձորների վերաբերյալ է: Աշխատանքի նպատակն է ուսումնասիրել թագավորական ընտանիքի ծագումնաբանությունը, առանձին գահակալների քաղաքական դիրքորոշումները, գործունեությունը՝ իրենց իշխանության օրոք:
Աշխատանքը պատրաստելու ընթացքում հանդիպեցի հայալեզու աղբյուրների բացակայության, ինչպես նաև առհասարակ աղբյուրների պակասի խնդրին:
               Վինձորների դինաստիա, ծագումնաբանություն
Վինձորների դինաստիան ներկայումս Անգլիայում իշխող արքայատոհմն է: