Ներածություն
Նախագիծը երկրորդ համաժողովրդական ապստամբական շարժման
(482-484թթ.), դրա հետևանքների և այդ ժամանակաշրջանում Վահան Մամիկոնյանի դերի մասին
է: Այստեղ ներկայացվում են մարզպանական Հայաստանի և Պարսկաստանի հարաբերությունները,
հայերի դիրքորոշումները և գործողությունները, համագործակցությունը Վրացիների հետ:
Իրավիճակը
մարզպանական Հայաստանում
459թ. Սասանյան Պարսկաստանում գահ բարձրացավ Հազկերտ Բ-ի որդի՝
Պերոզը: Նա Հայաստանի հանդեպ շարունակում էր վարել իր հոր քաղաքականությունը: Նա գտնում
էր, որ Ավարայրից հետո մարզպան Ատրմիզդը իր անելիքն արել է և նրա փոխարեն 464թ. նոր
մարզպան է նշանակում Ատրվշնասպին (464-481թթ.): Հայաստանի տարբեր մասերում պարսիկները
վերսկսում են հալածանքները հայերի դեմ և ձգտում են Հայաստանը դարձնել սովորական պարսկական
մարզպանություն:
Նոր մարզպան Ատրվշնասպի շուրջը հավաքվեց հայ ֆեոդալական վերնախավի
«ուխտանենգ» մասը, որն ավելի ուժեղացրեց պայքարը «ուղտապահների» դեմ: Առաջին հերթին
որոշում են ասպարեզից հեռացնել Գյուտ կաթողիկոսին, որի մասին լուրեր էին պտտվում, թե
նա գաղտնի բանակցություններ է վարում բյուզանդացիների հետ: Պերոզի հրամանով Տիզբոն
է կաչվում կաթողիկոսը՝ քննելու նրա դեմ ուղղված Գադիշո Խոռխորունու ամբաստանագրերը
և դատական պատասխանատվության ենթարկելու:
471թ. Տիզբոն ժամանեց Գյուտ կաթողիկոսը; Գործի նախնական քննարկումը
հանձնվեց պարսիկ ավագանու ներկայացուցիչ Յըզատվշնասպ Միհրանին: Նրան առաջարկում են
պաշտոններ և ոսկի, եթե նա կրոնափոխ լինի, մերժելու դեպքում սպառնում են զրկել կաթողիկոսությունից:
